راديومانيا

از شمار خرد
نویسنده : احمد نادمی - ساعت ٦:۳٢ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/٦/۳۱
 

از آخرین متن هایی که از مرحوم عبدالحمید آیتی خواندیم شعرهای بروجردی او بود:

نِصْمِ شُویی‌ سری‌ دِرار اَخونَه‌

تمامِ آسمو گوهر نشونه‌

کَکَشو گردِوَنِّ آسمونه‌

گردِوَنِّ کی‌ مثِّ کَکشونه‌

 

نیمه شب‌ سری‌ از خانه‌ بیرون‌ بیار/ همه‌ آسمان‌ گوهرنشان‌ است/ کهکشان‌ گردنبندِ آسمان‌ است/ گردنبند چه‌ کسی‌ مانند کهکشان‌ است؟‌

 

همچنان که در این شعر، آقای آیتی عمری را در ترغیب ما به تماشای زیبایی ها و روشنایی ها سپری کرد. بیایید سر از خانه بیرون بیاوریم و آسمان گوهرنشان او را ببینیم.

ترجمه قرآن، نهج البلاغه و صحیفه سجادیه چنان چشمگیرند که خدمات دیگر مرحوم آیتی را در سایه خویش پوشانده اند. جایگاه این متون مقدس در فرهنگ ایرانی/ اسلامی ما و نثر بی پیرایه و زیبای مرحوم آیتی در ترجمه دلیل اصلی این اتفاق است. اما انتخاب ها و پیشنهادهای دیگر مرحوم آیتی را ندیدن ظلم آشکاری است که بر خود روا داشته ایم.

آشنایی ما با هفت شاعر مهم پیش از اسلام، یعنی امروالقیس، طرفه بن العبد، زهیر بن ابی سلمی، لبید بن الحارثه، عمرو بن کلثوم، عنتره بن شداد و الحارثه مرهون ترجمه «معلقات سبع» مرحوم آیتی است. غزل های ابونواس وکتاب آمرزش ابوالعلا معری سه وجهی از ادب عرب است که اگر در کنار ترجمه های مرحوم آیتی از کتب مقدس اسلام قرار بگیرند چشم انداز گسترده و معناداری از فرهنگ عرب را به نمایش می گذارند که در فهم بخشی از هویت ما تاثیری غیر قابل انکار دارند. اگر نگاه آسمانی و روحانی کتاب های مقدس در کنار رویکرد بشدت زمینی عاشقانه های معلقات و ابونواس و تردیدهای ابوالعلا دیده شوند جایگاه بلند فرهنگی مرحوم آیتی و نگاه جامع نگر او را گوشزد خواهند کرد.

در ادب فارسی نیز مرحوم آیتی رفتاری چنین گسترده دارد. او هم «شکوه قصیده» را دارد و هم شرح هایی که بر نیما نوشته. هم بر سنت فاخر شعر فارسی تاکید می کند هم به راهی نو که شعر امروز می رود.

ار دیگر سو، ترجمه «العبر» ابن خلدون به تنهایی برای کارنامه یک خدمتگزار فرهنگی کفایت می کند. در زمانه ای که توجه به «دیگران» حواس را مشغول کرده، مرحوم آیتی نشانه ماندگاری است که از فکری روشن که ما را به شناسایی هویت خویش دعوت می کند.